İştirak Nafakası Nedir? Şartları, Miktarı ve İştirak Nafakası Davası

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen anne veya babanın çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve diğer ihtiyaçlarına mali gücü oranında katılmak için ödediği nafakadır. İştirak nafakası velayet sahibi ebeveyne gelir sağlamak için değil, çocuğun giderlerini karşılamak için ödenir.

İştirak nafakası için kanunda sabit bir tutar veya maaş yüzdesi yoktur. Mahkeme; çocuğun gerçek ihtiyaçlarını, anne ve babanın gelirlerini, mal varlıklarını, yaşam koşullarını ve diğer bakım yükümlülüklerini inceleyerek nafaka miktarını belirler.

Boşanma davası devam ederken çocuk için tedbir nafakası ödenir. İştirak nafakası ise boşanma hükmünün kesinleşmesiyle başlar ve çocuk ergin oluncaya kadar devam eder. Çocuğun eğitimine ergin olduktan sonra devam etmesi, eski iştirak nafakasının otomatik olarak sürmesi anlamına gelmez.

İştirak Nafakası Nedir?

İştirak nafakası, çocuğun velayetini almayan ebeveynin çocuk giderlerine yaptığı zorunlu mali katkıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesine göre velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Çocuğun bakım giderlerinden anne ve baba birlikte sorumludur. Velayet sahibi ebeveyn günlük bakım, barınma, zaman ve emek yoluyla katkıda bulunurken diğer ebeveynin katkısı nafaka olarak belirlenebilir.

İştirak nafakasının amacı ebeveyni cezalandırmak değildir. Amaç, boşanma veya ayrılık sonrasında çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin anne ve baba arasında mali güçleri oranında paylaşılmasıdır.

İştirak Nafakası Şartları Nelerdir?

İştirak nafakasına hükmedilmesi için çocuk ile nafaka istenen anne veya baba arasında hukuken kurulmuş soybağı bulunmalı ve çocuğun bakım ihtiyacı devam etmelidir.

İştirak nafakasının temel şartları şunlardır:

• Çocuk ile nafaka yükümlüsü arasında soybağının bulunması,
• Çocuğun kural olarak ergin olmaması,
• Çocuğun bakım, eğitim ve yaşam giderlerinin devam etmesi,
• Çocuğun bakımının fiilen diğer ebeveyn veya yasal temsilci tarafından üstlenilmesi,
• Nafaka yükümlüsünün ekonomik gücü oranında giderlere katılabilecek durumda olması.

Nafaka yükümlüsünün işsiz olması veya bordroda düşük ücretle görünmesi nafaka verilmesini tek başına engellemez. Mahkeme kişinin mesleğini, çalışma gücünü, mal varlığını, fiilî gelirlerini ve yaşam standardını birlikte inceler.

Hâkim Talep Olmadan İştirak Nafakasına Karar Verebilir mi?

Hâkim, boşanma ve velayet davasında açık talep bulunmasa bile çocuk lehine iştirak nafakasına karar verebilir.

İştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve kamu düzenini ilgilendirir. Velayet kendisine verilen anne veya baba iştirak nafakası talep etmemiş olsa dahi mahkeme, çocuğun ihtiyaçlarını ve tarafların ekonomik durumlarını inceleyerek nafaka belirleyebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5028 E., 2024/3753 K. sayılı kararında onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde de iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğu ve açık talep bulunmasa dahi çocuk lehine nafaka takdir edilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Bu kural boşanma ve velayetin düzenlenmesi bakımından geçerlidir. Bağımsız nafaka artırma, azaltma ve kaldırma davalarında mahkeme tarafların talep sonucunu dikkate alır.

Velayet değerlendirmesinde çocuğun beyanının hangi şartlarda dikkate alındığı hakkında ayrıntılı bilgi için “Velayet Davasında Çocuğun Görüşü Dikkate Alınır mı?” başlıklı makalemize ulaşabilirsiniz.

İştirak Nafakasını Kim Talep Edebilir?

İştirak nafakasını öncelikle çocuğa fiilen bakan anne veya baba talep eder.

Türk Medeni Kanunu’nun 329. maddesi kapsamında çocuğa fiilen bakan anne veya baba, diğer ebeveyne karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. Gerekli hâllerde çocuğa atanmış kayyım veya vasi de nafaka talebinde bulunabilir. Ayırt etme gücüne sahip çocuk da nafaka davası açma hakkına sahiptir.

Nafakanın velayet sahibi ebeveynin hesabına ödenmesi, paranın o ebeveyene ait olduğu anlamına gelmez. Ödeme, çocuğun giderlerinde kullanılmak üzere yapılır.

İştirak Nafakası Kimden İstenir?

İştirak nafakası, çocuğun bakımını fiilen üstlenmeyen veya velayeti kendisine verilmeyen anne ya da babadan istenir.

Velayet anneye verilmişse babadan, velayet babaya verilmişse anneden nafaka istenebilir. Annenin nafaka yükümlüsü olmasına hukuken engel yoktur. Nafaka yükümlülüğü cinsiyete göre değil, çocuğun bakım düzenine ve tarafların mali gücüne göre belirlenir.

Ortak Velayette İştirak Nafakası Ödenir mi?

Ortak velayette de iştirak nafakasına hükmedilebilir.

Ortak velayet, çocuğun giderlerinin her durumda yarı yarıya karşılanacağı veya nafaka ödenmeyeceği anlamına gelmez. Mahkeme;

• Çocuğun hangi ebeveyn yanında daha fazla kaldığını,
• Günlük giderleri kimin karşıladığını,
• Anne ve babanın gelir farkını,
• Eğitim ve sağlık giderlerinin nasıl paylaşıldığını

inceleyerek ebeveynlerden birinin diğerine iştirak nafakası ödemesine karar verebilir.

Evlilik Dışında Doğan Çocuk İçin Nafaka İstenebilir mi?

Evlilik dışında doğan çocuk için de nafaka istenebilir.

Babadan nafaka talep edilebilmesi için çocuk ile baba arasında soybağının tanıma veya babalık kararıyla kurulmuş olması gerekir. Soybağı kurulduktan sonra evlilik dışında doğan çocuk ile evlilik içinde doğan çocuk arasında bakım ve nafaka hakkı bakımından fark yoktur.

Babalık davasıyla birlikte çocuk için tedbir ve iştirak nafakası talep edilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/9000 E., 2023/1459 K. sayılı kararında babalığın hükmen tespit edildiği çocuk lehine iştirak nafakası değerlendirilmiş; çocuğun ihtiyaçlarına ve tarafların ekonomik durumlarına göre düşük kalan nafaka miktarı bozma nedeni sayılmıştır.

İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

İştirak nafakası; çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın ekonomik güçleri karşılaştırılarak belirlenir.

Türk Medeni Kanunu’nun 330. maddesine göre nafaka miktarında çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri esas alınır. Çocuğun kendi geliri varsa bu gelir de hesaba katılır.

Mahkeme şu unsurları inceler:

Mahkeme, çocuğun ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak sembolik bir nafaka belirleyemez. Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü tamamen aşan bir tutara da hükmedemez.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2014/4192 E., 2014/11978 K. sayılı kararında, çocukların ihtiyaçları ile anne ve babanın ekonomik durumlarına göre orantısız biçimde düşük kalan nafaka bozma nedeni kabul edilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/9000 E., 2023/1459 K. sayılı kararında da çocuğun ihtiyaçları, günün ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile hakkaniyet ilkesi karşısında düşük kalan iştirak nafakası bozulmuştur.

İştirak Nafakası Gelirin Yüzde Kaçıdır?

İştirak nafakası için kanunda belirlenmiş bir maaş yüzdesi yoktur.

Nafakanın her durumda maaşın yüzde 20’si, yüzde 25’i veya dörtte biri olarak belirleneceğine ilişkin bir kural bulunmaz. Mahkeme yalnızca maaşa değil, çocuğun giderlerine ve her iki ebeveynin toplam ekonomik durumuna bakar.

Bu nedenle internette yer alan “maaşın şu kadarı nafaka olur” şeklindeki hesaplamalar hukuken bağlayıcı değildir.

Asgari Ücretle Çalışan Ne Kadar İştirak Nafakası Öder?

Asgari ücretle çalışan bir kişinin ödeyeceği iştirak nafakası için sabit bir tutar yoktur.

Mahkeme şu hususları birlikte değerlendirir:

• Çocuğun aylık giderleri,
• Nafaka yükümlüsünün kira ve zorunlu giderleri,
• Ek gelirleri,
• Taşınmaz ve araçları,
• Başka çocuklara yönelik bakım yükümlülüğü,
• Velayet sahibi ebeveynin geliri,
• Tarafların fiilî yaşam standardı.

Asgari ücretle çalışmak nafaka ödeme yükümlülüğünü kaldırmaz. Yalnızca maaş tutarına bakılarak kesin bir nafaka hesabı da yapılamaz.

Nafaka Yükümlüsünün Gerçek Geliri Nasıl Belirlenir?

Mahkeme, nafaka yükümlüsünün yalnızca beyan ettiği veya bordroda görünen geliriyle bağlı değildir.

Gerçek ekonomik durumun belirlenmesi için şu kayıtlar araştırılabilir:

• SGK kayıtları,
• İş yeri ve maaş bilgileri,
• Tapu kayıtları,
• Araç kayıtları,
• Vergi kayıtları,
• Şirket ortaklıkları,
• Ticaret sicili kayıtları,
• Banka hesapları,
• Kira gelirleri,
• Yaşam standardını gösteren diğer deliller.

Resmî gelir ile kişinin yaşam biçimi arasında açık uyumsuzluk varsa mahkeme mesleğini, çalışma kapasitesini ve mal varlığını da dikkate alır.

Velayet Sahibi Ebeveynin Geliri Nafakayı Kaldırır mı?

Velayet sahibi ebeveynin çalışması diğer ebeveynin nafaka yükümlülüğünü kaldırmaz.

Anne ve baba çocuğun giderlerine mali güçleri oranında birlikte katılır. Velayet sahibi ebeveynin çocuğa sunduğu günlük bakım, barınma, zaman ve emek de katkı olarak kabul edilir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2016/10199 E., 2017/66 K. sayılı kararında, nafaka belirlenirken velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakımı nedeniyle üstlendiği emek ve sorumluluğun da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle velayet sahibi ebeveynin düzenli gelirinin bulunması, diğer ebeveynin iştirak nafakası ödemeyeceği anlamına gelmez.

İştirak Nafakasına Hangi Giderler Dâhildir?

Çocuğun olağan bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderleri iştirak nafakasının kapsamındadır.

Başlıca giderler şunlardır:

• Beslenme,
• Barınma,
• Giyim,
• Okul giderleri,
• Okul yemeği,
• Servis ve ulaşım,
• Kırtasiye,
• Sağlık ve ilaç,
• Yaşa uygun sosyal ve kültürel faaliyetler,
• Çocuğun özel durumundan kaynaklanan zorunlu giderler.

Mahkeme iştirak nafakasını belirlerken bu giderleri toplu olarak değerlendirir.

Özel Okul ve Servis Giderleri Nafakaya Dâhil midir?

Okul, yemek, servis ve diğer eğitim giderleri iştirak nafakasının kapsamındadır.

Bu giderlerin aylık nafakaya ek olarak ayrıca talep edilmesi de mümkündür. Ancak talep edilen giderlerin parasal değeri açıklanmalı ve mahkeme toplam talep üzerinden açık bir hüküm kurmalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/766 E., 2025/3715 K. sayılı kararında; okul, yemek, servis, sosyal aktivite ve diğer eğitim giderlerinin TMK m.182 kapsamında iştirak nafakası içinde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu giderler ayrıca istenmişse parasal değerlerinin açıklattırılması ve toplam miktar üzerinden karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

“Baba tüm okul giderlerini ayrıca karşılar” şeklinde tutarı ve sınırları belli olmayan bir hüküm infazda tereddüt yaratır.

Özel okul giderlerinde ayrıca şu hususlar incelenir:

• Çocuğun daha önce özel okulda okuyup okumadığı,
• Anne ve babanın özel okul konusunda anlaşması,
• Tarafların okul ücretini karşılama gücü,
• Özel okul eğitiminin çocuğun mevcut düzenindeki yeri.

Özel okul ücretinin tamamı her durumda tek bir ebeveyne yüklenmez.

İştirak Nafakası Ne Zaman Başlar?

Boşanma davasında verilen iştirak nafakası, boşanma hükmünün kesinleştiği tarihte başlar.

Dava devam ederken çocuk için ödenen nafaka tedbir nafakasıdır. Boşanma kararı kesinleşince tedbir nafakası sona erer ve mahkemenin belirlediği iştirak nafakası uygulanmaya başlar.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/4749 E., 2024/3537 K. sayılı dosyasında onanan hükümde, çocuklar için belirlenen nafakanın boşanma kararının kesinleşmesine kadar tedbir nafakası, kesinleşmeden sonra iştirak nafakası olarak devam edeceği kabul edilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/3573 E., 2022/6397 K. sayılı kararında da tedbir nafakası ile boşanmanın kesinleşmesinden sonra başlayan iştirak nafakası açık biçimde ayrılmıştır.

Boşanmadan Sonra Açılan İştirak Nafakası Ne Zaman Başlar?

Boşanmadan sonra ilk kez açılan bağımsız iştirak nafakası davasında nafaka, dava tarihinden itibaren başlatılır.

Boşanma kararında çocuk için nafaka belirlenmemişse velayet sahibi ebeveyn daha sonra iştirak nafakası davası açabilir. Mahkeme nafakayı davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm altına alır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2014/4192 E., 2014/11978 K. sayılı kararına konu olayda da boşanma kararında nafaka bulunmaması üzerine sonradan açılan davada iştirak nafakası dava tarihinden itibaren belirlenmiştir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Yazılmamışsa Sonradan İstenebilir mi?

Anlaşmalı boşanma protokolünde iştirak nafakası bulunmasa bile sonradan çocuk için nafaka istenebilir.

Velayet sahibi ebeveynin protokolde iştirak nafakası talep etmemesi, çocuğun gelecekteki nafaka hakkını ortadan kaldırmaz. Çocuğun güncel ihtiyaçları ve anne ile babanın ekonomik durumları esas alınarak daha sonra iştirak nafakası davası açılabilir.

Protokolde nafaka belirlenmiş ancak tutar yetersiz kalmışsa nafaka artırım davası açılır.

İştirak Nafakası Ne Zamana Kadar Ödenir?

İştirak nafakası çocuk ergin oluncaya kadar ödenir.

Çocuk kural olarak 18 yaşını tamamladığında ergin olur ve iştirak nafakası kendiliğinden sona erer. Nafakanın sona ermesi için ayrıca kaldırma davası açılması gerekmez.

Çocuk 18 yaşından önce evlenirse evlenmeyle ergin olur. On beş yaşını dolduran çocuk mahkeme kararıyla ergin kılınmışsa iştirak nafakası da erginlik tarihinde sona erer.

Çocuğun ergin olmadan önce geçici veya düşük ücretli bir işte çalışması, nafakayı otomatik olarak sona erdirmez. Gelirin çocuğun bütün ihtiyaçlarını sürekli olarak karşılayacak seviyede olması gerekir.

Üniversite Okuyan Çocuğa İştirak Nafakası Devam Eder mi?

Çocuk 18 yaşını doldurduğunda iştirak nafakası sona erer; üniversite eğitimi iştirak nafakasını otomatik olarak devam ettirmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 328. maddesine göre çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa anne ve baba, kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Ergin çocuk bu durumda kendi adına nafaka davası açmalıdır.

Mahkeme şu hususları inceler:

• Eğitimin fiilen devam edip etmediği,
• Öğrencinin eğitimini makul sürede sürdürüp sürdürmediği,
• Çalışıp çalışmadığı,
• Kendi geçimini sağlayıp sağlayamadığı,
• Anne ve babanın ödeme gücü.

Eski iştirak nafakası yardım nafakasına otomatik olarak dönüşmez.

Açık Öğretim Öğrencisi Nafaka Alabilir mi?

Açık öğretimde okuyan ergin çocuk, gerçekten eğitimine devam ediyor ve kendi geçimini sağlayamıyorsa nafaka talep edebilir.

Yalnızca okula kayıt yaptırmak nafaka almak için yeterli değildir. Mahkeme öğrencinin derslere ve sınavlara katılımını, çalışma durumunu, gelirini ve eğitimin ciddi biçimde sürdürülüp sürdürülmediğini inceler.

İştirak Nafakası Kendiliğinden Artar mı?

Mahkeme kararında yıllık artış hükmü yoksa iştirak nafakası kendiliğinden artmaz.

Kararda nafakanın her yıl belirli bir oranda artırılacağı yazıyorsa artış yeni dava açılmadan uygulanır. Böyle bir hüküm yoksa mevcut nafakanın artırılması için dava açılması gerekir.

İştirak Nafakası Nasıl Artırılır?

Mevcut nafaka çocuğun güncel ihtiyaçlarını karşılamıyorsa iştirak nafakasının artırılması davası açılır.

Artırım için şu nedenlere dayanılabilir:

• Çocuğun büyümesi,
• Okula başlaması veya eğitim kademesinin değişmesi,
• Eğitim giderlerinin artması,
• Sağlık giderlerinin doğması,
• Yaşam maliyetinin yükselmesi,
• Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması,
• Önceki nafakanın satın alma gücünü kaybetmesi.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2016/10199 E., 2017/66 K. sayılı kararında; önceki karardan sonra geçen süre, çocuğun yaşı, artan ihtiyaçları ve nafaka yükümlüsünün gelir durumu karşısında yetersiz kalan artış miktarı bozma nedeni kabul edilmiştir.

Nafaka artırım davasında çocuğun giderleri belgelerle gösterilmelidir. Okul, servis, sağlık, barınma ve diğer düzenli harcamaların açık biçimde sunulması talebin doğru değerlendirilmesini sağlar.

İştirak Nafakası Azaltılabilir mi?

Nafaka yükümlüsünün ödeme gücü önemli ve kalıcı biçimde azalmışsa iştirak nafakasının azaltılması istenebilir.

Azaltım nedeni olabilecek durumlar şunlardır:

• Kalıcı gelir kaybı,
• Sürekli iş göremezlik,
• Uzun süreli ve gerçek işsizlik,
• Çalışma gücünü etkileyen ciddi sağlık sorunu,
• İrade dışı önemli mal varlığı kaybı,
• Bakım yükümlülüklerinde esaslı değişiklik.

Geçici gelir düşüşü nafakanın azaltılması için yeterli değildir. Mahkeme gelir kaybının gerçek ve sürekli olup olmadığını araştırır.

İşsiz Kalmak Nafakayı Sona Erdirir mi?

İşsiz kalmak iştirak nafakasını sona erdirmez.

Nafaka, ancak mahkemenin azaltma veya kaldırma kararıyla değişir. Nafaka yükümlüsü işsiz kaldığı gerekçesiyle ödemeyi kendiliğinden kesemez.

Mahkeme;

• İşsizliğin süresini,
• Kişinin çalışma gücünü,
• Mesleğini,
• Mal varlığını,
• Ek gelirlerini,
• Fiilî yaşam standardını

inceleyerek karar verir. Yeni karar verilinceye kadar mevcut nafaka tutarı üzerinden borç işlemeye devam eder.

Yeniden Evlenmek Nafakayı Azaltır mı?

Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi iştirak nafakasını kendiliğinden azaltmaz.

Yeni evlilik veya yeni bir çocuğun doğması mahkeme tarafından diğer ekonomik koşullarla birlikte incelenebilir. Ancak mevcut çocuğa karşı bakım yükümlülüğü devam eder. Nafaka ancak mahkeme kararıyla değiştirilebilir.

İştirak Nafakası Hangi Durumlarda Sona Erer?

İştirak nafakası çocuğun ergin olması, evlenmesi, mahkemece ergin kılınması veya vefatıyla sona erer.

Velayetin nafaka ödeyen ebeveyne geçmesi hâlinde ise mevcut nafaka kararının kaldırılması gerekir. Velayet değişmiş olsa bile eski mahkeme kararı kaldırılmadan nafakanın tek taraflı kesilmesi icra takibine neden olabilir.

Çocuk kalıcı biçimde diğer ebeveyn yanında yaşamaya başlamışsa velayet ve iştirak nafakası kararlarının yeni duruma göre değiştirilmesi için aile mahkemesine başvurulmalıdır.

Çocuğun velayetinin diğer ebeveyne geçirilmesi ve nafakanın yeni velayet düzenine göre değiştirilmesi hakkında ayrıntılı bilgi için “Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Velayetin Değiştirilmesi” başlıklı makalemize ulaşabilirsiniz.

İştirak Nafakası Ödenmezse Ne Olur?

İştirak nafakası ödenmezse ilamlı icra takibi başlatılır.

Nafaka borçlusunun:

• Maaşı,
• Banka hesapları,
• Taşınır malları,
• Taşınmazları,
• Üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları

haczedilebilir.

Ödenmeyen nafaka taksitlerine yasal faiz işler. Nafaka borçlusunun daha sonra azaltım davası açması, önceki aylarda doğmuş nafaka borçlarını ortadan kaldırmaz.

Nafaka Ödenmezse Hapis Cezası Verilir mi?

İcra takibine rağmen nafaka kararına uyulmaması hâlinde üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir.

Borçlu doğrudan hapse girmez. Öncelikle nafaka kararına dayalı icra takibi yapılmalı, icra emri tebliğ edilmeli ve kanundaki şikâyet şartları oluşmalıdır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi, nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi öngörür.

Tazyik hapsi nafaka borcunu ortadan kaldırmaz. Hapse neden olan nafaka borcu ödendiğinde tahliye edilir; ancak ödenmemiş diğer borçlar devam eder.

Birikmiş İştirak Nafakası İstenebilir mi?

Mahkeme kararına bağlanmış ancak ödenmemiş iştirak nafakası geriye dönük olarak icra yoluyla tahsil edilebilir.

Her aylık nafaka taksiti ödeme tarihinde ayrı bir alacak hâline gelir. İcra takibinde hangi aylara ait nafakanın ödenmediği ve yapılan ödemelerin hangi döneme mahsup edildiği açıkça hesaplanmalıdır.

Henüz mahkeme kararı bulunmayan geçmiş yıllar için sınırsız biçimde geriye dönük iştirak nafakası alınamaz. İlk kez açılan bağımsız nafaka davasında nafaka dava tarihinden itibaren başlar.

İştirak Nafakası Davası Nasıl Açılır?

İştirak nafakası davası, dava dilekçesinin görevli ve yetkili aile mahkemesine sunulmasıyla açılır.

Dilekçede şu hususlar açıkça yazılmalıdır:

• Çocuğun yaşı,
• Velayet ve fiilî bakım düzeni,
• Çocuğun eğitim durumu,
• Aylık bakım giderleri,
• Sağlık ve özel ihtiyaçları,
• Tarafların bilinen gelirleri,
• Nafaka yükümlüsünün mal varlığı,
• Talep edilen aylık nafaka,
• Nafakanın başlangıç tarihi,
• Gelecek yıllara ilişkin artış talebi.

Dava dilekçesinde yalnızca “çocuğun masrafları arttı” denilmesi yeterli değildir. Okul, servis, yemek, sağlık, kira ve diğer düzenli giderler mümkün olduğunca ayrı ayrı gösterilmelidir.

Karşı tarafın maaş ve mal varlığı belgeleri nafaka isteyen kişinin elinde bulunmak zorunda değildir. Mahkemeden SGK, tapu, araç, banka, vergi ve ticaret sicili kayıtlarının getirtilmesi talep edilebilir.

İştirak nafakası talebinde çocuğun giderlerinin doğru hesaplanması, nafaka yükümlüsünün gerçek gelirinin araştırılması ve taleplerin usule uygun kurulması gerekir. Dava açılmadan önce aile hukuku ve nafaka davalarında deneyimli bir avukattan hukuki destek alınması, eksik talep ve delil nedeniyle hak kaybı yaşanmasını önler.

Boşanma, velayet, nafaka ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarında sunduğumuz hukuki hizmetler hakkında bilgi almak için hizmetlerimiz sayfasına ulaşabilirsiniz.

İştirak Nafakası Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

İştirak nafakası davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Nafaka boşanma davasıyla birlikte isteniyorsa talebi boşanma davasına bakan mahkeme karara bağlar.

İştirak Nafakası Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Bağımsız nafaka davası, taraflardan birinin yerleşim yeri aile mahkemesinde açılabilir.

Nafaka talebi boşanma davası içinde ileri sürülüyorsa boşanma davasındaki yetki kuralları uygulanır. Artırım, azaltım ve kaldırma davalarında dava türüne ve tarafların yerleşim yerlerine göre yetkili mahkeme belirlenmelidir.

İştirak Nafakası Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

Çocuğun giderlerini ve tarafların ekonomik durumlarını gösteren bütün hukuka uygun deliller kullanılabilir.

Başlıca deliller şunlardır:

• Nüfus kayıtları,
• Boşanma ve velayet kararları,
• Okul ve servis faturaları,
• Sağlık belgeleri,
• Kira sözleşmesi,
• Kredi ve zorunlu gider belgeleri,
• Maaş bordroları,
• SGK kayıtları,
• Tapu ve araç kayıtları,
• Vergi kayıtları,
• Banka kayıtları,
• Şirket ve ticaret sicili kayıtları,
• Sosyal ve ekonomik durum araştırması,
• Tanık beyanları.

Nafaka miktarı soyut tahminlerle değil, çocuğun gerçek giderlerini ve tarafların gerçek mali gücünü gösteren deliller üzerinden belirlenmelidir.

İştirak Nafakası Kararına İtiraz Edilebilir mi?

İlk derece mahkemesinin iştirak nafakası kararına karşı şartları varsa iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılabilir.

Süre, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğiyle başlar. Süresinde istinaf edilmeyen nafaka bölümü kesinleşir ve daha sonra temyiz aşamasında incelenmez.

Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz yolunun açık olup olmadığı ise uyuşmazlık konusu nafakanın yıllık tutarı ile parasal kesinlik sınırına göre belirlenir.

Nafaka Davasında Temyiz Sınırı Nasıl Hesaplanır?

Nafaka kararında temyize konu miktar, aylık nafakanın bir yıllık toplamı üzerinden hesaplanır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026/2851 E., 2026/5192 K. sayılı kararında kabul veya ret edilen iştirak nafakasının bir yıllık toplamı esas alınmış ve kesinlik sınırının altında kalan talepler yönünden temyiz dilekçeleri reddedilmiştir.

7550 sayılı Kanun’la HMK Ek Madde 1 değiştirilmiş; istinaf ve temyiz parasal sınırlarının belirlenmesinde davanın açıldığı tarihte geçerli tutarın esas alınacağı düzenlenmiştir. Kanun 4 Haziran 2025 tarihinde kabul edilmiştir.

Bu nedenle kanun yolu değerlendirilirken:

• Davanın açıldığı tarih,
• Nafakanın bir yıllık toplamı,
• Kabul veya reddedilen miktar,
• Tebliğ tarihi

birlikte incelenmelidir.

İştirak Nafakası ile Tedbir Nafakası Arasındaki Fark Nedir?

Tedbir nafakası boşanma davası devam ederken, iştirak nafakası boşanma kararı kesinleştikten sonra ödenir.

İştirak Nafakası ile Yoksulluk Nafakası Arasındaki Fark Nedir?

İştirak nafakası çocuk için, yoksulluk nafakası ise boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş için ödenir.

Çocuğun iştirak nafakası hakkı anne veya babanın boşanmadaki kusuruna bağlı değildir. Yoksulluk nafakasında ise nafaka isteyen eşin diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir.

Aynı boşanma kararında çocuk için iştirak nafakasına, eş için ayrıca yoksulluk nafakasına karar verilebilir.

İştirak Nafakası Konusunda Ne Yapılmalıdır?

İştirak nafakası için sabit bir tutar veya maaş yüzdesi yoktur. Nafaka; çocuğun belgelenen giderleri, anne ve babanın gerçek gelirleri, mal varlıkları ve bakım yükümlülükleri üzerinden hesaplanır.

Mevcut nafaka çocuğun ihtiyaçlarını karşılamıyorsa artırım davası, nafaka yükümlüsünün ödeme gücü kalıcı biçimde azalmışsa azaltım davası açılmalıdır. Nafaka, yeni bir mahkeme kararı olmadan tek taraflı olarak kesilmemelidir.

İştirak nafakasının belirlenmesi, artırılması, azaltılması veya ödenmeyen nafakanın tahsili için aile hukuku ve nafaka davalarında deneyimli bir avukatla hareket edilmelidir. Gece Hukuk Bürosu avukatları, iştirak nafakası davalarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

İştirak nafakası için boşanmış olmak şart mı?

Hayır. Anne ve baba ayrı yaşıyorsa veya çocuk evlilik dışında doğmuşsa da gerekli şartlarla çocuk için nafaka istenebilir.

İştirak nafakası maaşın yüzde kaçıdır?

Kanunda sabit bir yüzde yoktur. Çocuğun giderleri ile anne ve babanın ekonomik durumları birlikte değerlendirilir.

Bir çocuk için iştirak nafakası ne kadar olur?

Sabit bir tutar yoktur. Çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık giderleri ile tarafların gelir ve mal varlıklarına göre miktar belirlenir.

İki çocuk için nafaka nasıl belirlenir?

Her çocuk için ayrı nafaka belirlenir. Çocukların yaşları ve ihtiyaçları ayrı ayrı incelenir.

Anne iştirak nafakası öder mi?

Evet. Velayet babadaysa veya çocuğun bakımını baba üstleniyorsa annenin mali gücü oranında iştirak nafakası ödemesine karar verilebilir.

Ortak velayette nafaka ödenir mi?

Evet. Ortak velayet nafaka yükümlülüğünü kaldırmaz. Giderlerin paylaşımı ve tarafların gelirleri dikkate alınır.

Anlaşmalı boşanmadan sonra nafaka istenebilir mi?

Evet. Protokolde nafaka bulunmasa bile sonradan iştirak nafakası istenebilir. Mevcut nafaka yetersizse artırım davası açılabilir.

Çocuk 18 yaşına gelince nafaka kesilir mi?

İştirak nafakası çocuk 18 yaşını tamamladığında kendiliğinden sona erer.

Üniversite okuyan çocuk nafaka alabilir mi?

Evet. Ancak eski iştirak nafakası otomatik devam etmez. Ergin çocuk kendi adına nafaka davası açmalıdır.

Açık öğretim okuyan çocuk nafaka alabilir mi?

Eğitimini fiilen sürdürüyor ve kendi geçimini sağlayamıyorsa alabilir. Yalnızca kayıt yaptırmış olmak yeterli değildir.

İşsiz kalan ebeveyn nafaka öder mi?

Evet. İşsizlik nafakayı kendiliğinden kaldırmaz. Mahkemeden azaltma veya kaldırma kararı alınmalıdır.

Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?

Kararda yıllık artış hükmü yoksa artmaz. Artış için dava açılması gerekir.

Özel okul ücreti nafakaya dâhil midir?

Evet. Özel okul ve diğer eğitim giderleri nafaka hesabında değerlendirilir. Ancak ücretin tamamı her durumda tek bir ebeveyne yüklenmez.

Nafaka ödenmezse doğrudan hapis cezası verilir mi?

Hayır. Önce icra takibi yapılır. Şartlar oluşursa şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsi verilebilir.

Nafaka borcu ödendiğinde tazyik hapsi sona erer mi?

Tazyik hapsine neden olan borç ödenirse tahliye edilir. Ancak diğer birikmiş nafaka borçları devam eder.

Velayet değişirse nafaka otomatik olarak kesilir mi?

Hayır. Velayet değiştikten sonra mevcut nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması veya yeniden düzenlenmesi gerekir.